Đau đầu gối: Nguyên nhân, phương pháp điều trị và phòng ngừa

Đau đầu gối là bệnh gì?

Đau gối bị đau là dấu hiệu cho thấy xuất hiện tổn thương ở trong và xung quanh khớp gối, từ các mô mềm, gân, sụn, dây chằng và túi hoạt dịch. Trong đó, khớp gối có vị trí tiếp giáp giữa: phần dưới của xương lồi cầu đùi, phần trên của xương chày (mâm chày) và mặt sau của xương bánh chè (che chở mặt trước của khớp gối). Do có cấu tạo phức tạp, chịu áp lực lớn từ toàn bộ trọng lượng cơ thể và là một trong những khớp có tần suất hoạt động nhiều nhất nên khớp gối rất dễ bị tổn thương.

Khớp đầu gối có cấu tạo phức tạp kết hợp từ 8 bộ phận khác nhau để chịu lực lớn và vận động linh hoạt.

Đau nhức đầu gối xảy ra rất phổ biến, gây ra nhiều ảnh hưởng đến vận động, khiến người bệnh khó chịu và làm giảm chất lượng cuộc sống của họ. Không chỉ là cơn đau thông thường, đau nhức khớp gối cũng có thể là một sự cảnh báo về các căn bệnh xương khớp tiềm ẩn nguy hiểm.

Đau gối có những triệu chứng nào?

Khi bị đau khớp gối, người bệnh có thể gặp các triệu chứng rõ rệt như sưng và cứng khớp, đôi khi còn kèm theo các dấu hiệu bất thường khác. Cụ thể, các triệu chứng đau khớp gối bao gồm có:

Nhức mỏi khớp gối.
Sưng rõ, có thể quan sát bằng mắt.
Đầu gối nổi đỏ, khi chạm vào cảm thấy ấm.
Cứng khớp.
Nghe tiếng lạo xạo trong khớp.
Khớp gối bị dị dạng, cong hoặc lõm.
Mất cảm giác ở đầu gối.
Ngủ dậy bị đau đầu gối bên trái hoặc phải.
Mất khả năng duỗi thẳng hoặc uốn cong đầu gối.
Đầu gối co lại bị đau.
Một số triệu chứng toàn thân có thể kèm theo: sốt, ớn lạnh.

Vì sao đầu gối bị đau nhức? Nguyên nhân đau khớp gối

Có nhiều nguyên nhân gây ra tình trạng nhức mỏi đầu gối, phổ biến nhất là do chấn thương đầu gối như bong gân, tổn thương dây chằng, tổn thương sụn chêm, và do bệnh lý xương khớp như thoái hoá khớp gối, viêm khớp gối, viêm khớp dạng thấp. Xem chi tiết nguyên nhân khiến đầu gối đau nhức ở dưới đây:

Chấn thương đầu gối

Chấn thương đầu gối là một trong những loại chấn thương phổ biến và nghiêm trọng nhất. Chấn thương do chơi thể thao, tai nạn giao thông hoặc tai nạn lao động làm tổn thương đến xương, sụn, dây chằng. Cơn đau có thể xuất phát từ chấn thương bong gân, tổn thương dây chằng, tổn thương sụn chêm, gãy xương,… Cụ thể:

Bong gân

Đây là tình trạng tổn thương ở một vài bó sợi hoặc giãn dây chằng, nhưng không làm đứt dây chằng. Khi bị bong gân, đầu gối rất đau, bầm tím quanh khớp do máu tụ lại, vùng bong gân nóng lên.

Tổn thương dây chằng

Dây chằng chéo trước rất dễ bị giãn hoặc đứt do té chống chân xoay người. Tổn thương dẫn đến cơn đau ở khớp gối, sưng nề, hạn chế vận động gối. Sau 2-3 tuần, các triệu chứng mất dần nhưng sẽ xuất hiện hiện tượng teo cơ, liên kết giữa xương đùi và xương chày trở nên lỏng lẻo.

Tổn thương sụn chêm

Tổn thương sụn chêm là một trong những nguyên nhân đau đầu gối phải và trái phổ biến. Khi mang vác vật nặng hoặc xoay gối đột ngột, sụn chêm sẽ bị rách, gây đau và sưng nề đầu gối. Một số trường hợp, mảnh sụn rách có thể lọt vào giữa khe khớp, gọi là hiện tượng kẹt khớp, bắt buộc phải phẫu thuật nội soi cấp cứu để cắt sụn chêm.

Gãy xương

Trong khớp gối, xương bánh chè dễ bị gãy nhất nếu có tác động mạnh diễn ra đột ngột. Khi ấn nhẹ vào ổ xương bị gãy sẽ có cảm giác đau nhói, bầm tím, mất cử động hoàn toàn nếu bị gãy rời hai đầu xương.

Trật khớp

Hiện tượng này xảy ra khi đầu của xương bị lệch khỏi vị trí ban đầu, gây đau và sưng tấy. Người thường xuyên chơi thể thao thường bị trật xương bánh chè hoặc trật khớp chày đùi.

Viêm bao hoạt dịch gối

Bao hoạt dịch là túi chứa chất lỏng, lót đệm ở ngoài khớp gối, giúp gân và dây chằng có thể lướt nhịp nhàng trơn tru. Các chấn thương đầu gối có thể khiến bao hoạt dịch bị viêm, gây ra các cơn đau, làm khớp gối bị cứng.

Dấu hiệu của bệnh lý xương khớp

Khi bị đau khớp gối làm người bệnh luôn trong tình trạng lo âu. Tuy nhiên, nếu được chẩn đoán và điều trị kịp thời các bệnh lý nguyên nhân, người bị đau khớp đầu gối sẽ sớm thoát khỏi cơn đau dai dẳng. Các bệnh lý này bao gồm thoái hoá khớp gối, viêm khớp gối, viêm khớp dạng thấp,… Cụ thể:

Thoái hóa khớp gối

Xảy ra do quá trình lão hóa tự nhiên của cơ thể hoặc một số yếu tố nguy cơ như tai nạn, béo phì, vận động gắng sức, không thường xuyên luyện tập thể dục, ăn uống thiếu chất, thói quen hay ngồi xổm… Người bệnh có cơn đau dưới đầu gối, nghe tiếng lụp cụp khi gấp duỗi, đau tăng khi vận động.

Viêm khớp gối

Khi bị viêm khớp, xương sụn trơn bị mòn đi, trở nên xù xì và thô ráp. Các khớp xương ma sát nhiều, làm giảm việc hấp thụ các chấn động ở sụn khớp, gây đau và vận động khó khăn. Cơn đau ở gối thường xuất hiện vào sáng sớm, kèm theo hiện tượng cứng khớp kéo dài tối đa 30 phút.

Viêm khớp dạng thấp

Bệnh lý tự miễn gây tổn thương nghiêm trọng màng hoạt dịch, sụn khớp và đầu xương dưới sụn, gây đau khớp, cứng khớp, lâu dần dẫn đến biến dạng khớp, dính khớp.

Bệnh gout

Đây là bệnh rối loạn chuyển hóa tăng axit uric trong máu, trong khớp xương, chèn ép dây thần kinh cảm giác. Gout không chỉ biểu hiện rõ ở ngón chân cái, mà còn có thể tác động lên khớp gối.

Bàn chân bẹt

Lòng bàn chân phẳng có thể gây căng thẳng cho các dây chằng bên của đầu gối, khiến khớp gối dễ bị lệch, tăng nguy cơ thoái hóa khớp gối.

Các yếu tố nguy cơ khác

Bên cạnh chấn thương và bệnh lý về xương khớp, có rất nhiều nguyên nhân khác có thể khiến bạn phải đối mặt với chứng đau nhức đầu gối, bao gồm cả lối sống kém lành mạnh. Cụ thể, những thói quen xấu như thức khuya, sử dụng nhiều chất kích thích (rượu, bia, thuốc lá, lười vận động,…) về lâu ngày sẽ khiến xương khớp yếu đi và dễ mắc phải các bệnh lý. Bên cạnh đó, việc tăng cân quá nhanh cũng là nguyên nhân khiến cho khớp gối tổn thương do phải chịu áp lực lớn ngay cả trong các hoạt động bình thường như đi bộ hoặc lên xuống cầu thang.

Các cách giảm đau nhức đầu gối

Một số chấn thương đầu gối và các tình trạng bệnh lý, chẳng hạn như viêm xương khớp, nếu không được điều trị có thể dẫn đến đau tăng dần, tổn thương khớp vĩnh viễn và tàn tật. Ngay cả chấn thương đầu gối nhẹ cũng làm tăng nguy cơ bạn gặp phải những chấn thương tương tự trong tương lai.

Đau đau mỏi khớp gối nên làm gì? Các cách giảm đau nhức đầu gối tại nhà

Khi bị đau gối, bạn có thể áp dụng các biện pháp đơn giản tại nhà như nghỉ ngơi hợp lý, chườm nóng/lạnh hoặc thực hiện các bài tập nhẹ nhàng để hỗ trợ giảm đau. Dưới đây là các cách giảm đau mỏi đầu gối tại nhà:

Nghỉ ngơi

Bạn có thể làm giảm các cơn đau khớp gối bằng cách nghỉ ngơi. Điều này sẽ giúp cho các mô ở khớp gối có thời gian hồi phục, từ đó làm giảm các cơn đau và tránh nguy cơ bị tổn thương. Tuy nhiên, nghỉ ngơi không đồng nghĩa với chỉ ngồi hay nằm yên một chỗ vì điều này có thể dẫn đến cứng khớp và làm yếu cơ.

Tập các bài tập giảm đau khớp gối

Sau khi các mô ở khớp gối đã dần phục hồi, bạn có thể thử các bài tập dành cho đầu gối. Những bài tập này có tác dụng tăng cường sức mạnh cơ bắp chân trên như cơ tứ đầu đùi (có tác dụng bảo vệ khớp gối), từ đó hạn chế đầu gối bị đau nhức. Để đạt hiệu quả tốt nhất và tránh để bị chấn thương, bạn nên thực hiện theo hướng dẫn của các chuyên gia xương khớp. Sau đây là các bài tập dành cho người bị đau nhói đầu gối tại nhà:

Chườm lạnh và chườm nóng

Chườm nóng và chườm lạnh đều rất tốt cho các cơn đau buốt đầu gối, đặc biệt nếu bạn bị đau 2 đầu gối. Chườm lạnh có tác dụng giảm đau nhanh chóng, làm chậm tốc độ viêm và giảm sưng tấy, rất phù hợp cho những cơn đau do chấn thương cấp tính (sau 48 giờ). Trong khi đó, chườm nóng lại hiệu quả hơn trong việc điều trị đau cơ hoặc đau khớp mạn tính nhưng không thể áp dụng cho người có da bị viêm, nóng hoặc xuất hiện vết thương hở.

Chú ý tư thế vận động hợp lý

Điều chỉnh tư thế hợp lý sẽ giúp bạn giảm đau khớp đầu gối hiệu quả và hạn chế cảm giác buốt đầu gối. Sau đây là một số lưu ý về tư thế khi bị đau gối:

Ngồi thẳng lưng, tránh nghiêng sang 2 bên.
Không nên ngồi quá lâu vì điều này sẽ làm khớp trở nên cứng và khó vận động.
Có thể kê thêm gối để tăng chiều cao, giúp tạo sự thoải mái khi ngồi.
Nên chọn các loại giày có thể hỗ trợ tư thế hoạt động phù hợp.

Khi nào cần đến gặp bác sĩ?

Bạn nên tìm đến bác sĩ ngay nếu cơn đau đầu gối kéo dài dai dẳng hoặc có các dấu hiệu nghiêm trọng, chẳng hạn như cơn đau dữ dội ảnh hưởng đến sinh hoạt hàng ngày hoặc khiến việc di chuyển trở nên khó khăn. Cụ thể, bạn cần thăm khám nếu gặp phải:

Cơn đau ở đầu gối kéo dài không thuyên giảm sau vài ngày tự chăm sóc tại nhà.
Cơn đau quá dữ dội đến mức cản trở các hoạt động sinh hoạt và công việc thường ngày của bạn.
Cơn đau làm việc đi lại và di chuyển trở nên vô cùng khó khăn.
Xuất hiện tình trạng sưng đỏ, nóng hoặc biến dạng rõ rệt ở khớp gối.

Việc thăm khám bác sĩ sớm là bước vô cùng quan trọng để xác định chính xác nguyên nhân gốc rễ khiến đầu gối đau nhói, từ đó đảm bảo bạn nhận được phác đồ điều trị đúng cách và hiệu quả nhất.

Các phương pháp chẩn đoán tình trạng đau đầu gối

Để chẩn đoán chính xác tình trạng đau khớp gối, bác sĩ sẽ kết hợp giữa khám lâm sàng, các phương pháp chẩn đoán hình ảnh chuyên sâu và xét nghiệm cần thiết. Việc này giúp xác định nguyên nhân gốc rễ gây ra cơn đau và đề xuất phác đồ điều trị phù hợp.

Khám lâm sàng

Trong quá trình khám lâm sàng, bác sĩ sẽ kiểm tra trực tiếp khớp gối của bạn và đánh giá khả năng vận động. Các bước kiểm tra cụ thể bao gồm:

Kiểm tra đầu gối xem có bị sưng, đau, nhạy cảm, nóng và bầm tím rõ rệt không.
Đánh giá phạm vi bạn có thể cử động cẳng chân của mình theo các hướng khác nhau.
Ấn hoặc kéo khớp để đánh giá độ chắc chắn của các cấu trúc bên trong khớp gối.

Chẩn đoán hình ảnh

Các phương pháp chẩn đoán hình ảnh giúp bác sĩ quan sát chi tiết cấu trúc bên trong khớp gối, bao gồm chụp X-quang, chụp CT, siêu âm và chụp cộng hưởng từ (MRI).

Chụp X-quang: Thường được đề nghị đầu tiên để phát hiện gãy xương và tình trạng thoái hóa khớp.
Chụp cắt lớp vi tính (CT): Sử dụng tia X từ nhiều góc độ để tạo ra hình ảnh cắt ngang, giúp chẩn đoán các vấn đề về xương và các vết nứt nhỏ. Một loại chụp CT đặc biệt có thể xác định bệnh gút ngay cả khi khớp không bị viêm.
Siêu âm: Công nghệ sử dụng sóng âm tạo ra hình ảnh thời gian thực của các cấu trúc mô mềm (gân, dây chằng) bên trong và xung quanh đầu gối. Bác sĩ có thể yêu cầu di chuyển đầu gối trong quá trình siêu âm để kiểm tra các vấn đề cụ thể.
Chụp cộng hưởng từ (MRI): Sử dụng sóng radio và nam châm mạnh để tạo ra hình ảnh 3D, đặc biệt hữu ích trong việc phát hiện các tổn thương mô mềm như dây chằng, gân, sụn và cơ.

Các xét nghiệm khác

Nếu bác sĩ nghi ngờ bạn bị nhiễm trùng hoặc viêm, bạn có thể sẽ được thực hiện xét nghiệm máu. Đôi khi, một thủ thuật gọi là chọc hút dịch khớp cũng được tiến hành, trong đó một lượng nhỏ dịch được lấy ra từ bên trong khớp gối bằng kim và gửi đến phòng thí nghiệm để phân tích.

Điều trị đau đầu gối như thế nào?

Phương pháp điều trị đau ở khớp gối đa dạng, bao gồm sử dụng thuốc uống hoặc thuốc tiêm, vật lý trị liệu, và trong trường hợp nghiêm trọng hơn là phẫu thuật hoặc Trị liệu Thần kinh Cột sống. Tùy thuộc vào nguyên nhân và mức độ nghiêm trọng, bác sĩ sẽ chỉ định phương pháp phù hợp nhất.

Thuốc uống

Bác sĩ có thể kê đơn thuốc uống để giúp giảm đau nhức khớp gối cấp tính và kiểm soát tình trạng viêm, đồng thời điều trị các bệnh lý là nguyên nhân gốc rễ gây ra cơn đau của bạn. Những loại thuốc này thường được sử dụng để quản lý các bệnh lý như viêm khớp dạng thấp hoặc bệnh gút, giúp làm chậm tiến trình bệnh.

Thuốc tiêm

Để giảm đau mỏi gối, tiêm thuốc trực tiếp vào khớp là một phương pháp điều trị hiệu quả. Các loại thuốc tiêm phổ biến bao gồm Corticosteroid, Axit hyaluronic, và huyết tương giàu tiểu cầu (PRP).

Corticosteroid: Tiêm thuốc corticosteroid vào khớp gối có thể giúp giảm các triệu chứng của đợt bùng phát viêm khớp và mang lại hiệu quả giảm đau kéo dài vài tháng.
Axit hyaluronic: Là một chất lỏng đặc, tương tự như chất bôi trơn tự nhiên trong khớp, có thể được tiêm vào đầu gối để cải thiện khả năng vận động và giảm đau. Hiệu quả giảm đau sau một hoặc nhiều lần tiêm có thể kéo dài đến sáu tháng.
Huyết tương giàu tiểu cầu (PRP): PRP chứa nồng độ cao của các yếu tố tăng trưởng, dường như có tác dụng giảm viêm và thúc đẩy quá trình lành vết thương. Phương pháp này giúp cải thiện tình trạng khớp gối bị đau do thoái hóa.

Châm cứu

Châm cứu là phương pháp y học cổ truyền sử dụng kim châm rất mỏng để kích thích các điểm cụ thể trên cơ thể. Phương pháp này đã được chứng minh là có khả năng giảm đau nhức gối một cách an toàn và tự nhiên.

Vật lý trị liệu

Vật lý trị liệu tập trung vào việc phục hồi chức năng và tăng cường nhóm cơ bắp bao quanh đầu gối, giúp mang lại sự hỗ trợ vững chắc hơn cho khớp. Thông qua các bài tập chuyên biệt nhằm tăng cường sức mạnh và độ dẻo dai, phương pháp này sẽ giảm đáng kể áp lực đè nén lên khớp gối, từ đó giúp thuyên giảm hiệu quả các cơn đau đầu gối.

Phẫu thuật

Nếu đau ở đầu gối là kết quả của chấn thương nghiêm trọng như rách dây chằng, tổn thương sụn chêm không thể phục hồi hoặc gãy xương, bác sĩ có thể sẽ đề nghị can thiệp phẫu thuật. Tùy thuộc vào mức độ tổn thương, các giải pháp phẫu thuật bao gồm nội soi khớp, thay khớp gối bán phần hoặc toàn phần, và phẫu thuật cắt xương.

Phẫu thuật nội soi khớp: Đây là thủ thuật xâm lấn tối thiểu, nơi bác sĩ đưa camera sợi quang và dụng cụ hẹp vào khớp gối qua các vết mổ nhỏ. Phương pháp này cho phép kiểm tra chi tiết bên trong, đồng thời loại bỏ các mảnh vụn hoặc sửa chữa sụn và dây chằng bị hư hỏng.
Phẫu thuật thay khớp gối bán phần: Trong kỹ thuật này, bác sĩ phẫu thuật chỉ thay thế khu vực bị hư hại nghiêm trọng nhất của khớp gối bằng các bộ phận nhân tạo (kim loại và nhựa). Vì thường được thực hiện qua các vết mổ nhỏ hơn, thời gian hồi phục sau phẫu thuật sẽ nhanh hơn đáng kể so với thay toàn bộ khớp gối.
Thay khớp gối toàn phần: Thủ thuật này bao gồm việc loại bỏ toàn bộ phần xương và sụn bị tổn thương ở xương đùi, xương ống chân và xương bánh chè, sau đó được thay thế bằng một khớp nhân tạo làm từ hợp kim kim loại, nhựa và polyme cao cấp.
Phẫu thuật cắt xương: Thủ thuật này điều chỉnh lại sự thẳng hàng của khớp gối bằng cách loại bỏ một phần xương ở xương đùi hoặc xương ống chân. Mục tiêu là giảm đau đầu gối do viêm khớp, giúp người bệnh có thể trì hoãn hoặc thậm chí tránh được phẫu thuật thay khớp gối toàn phần.

Trị liệu thần kinh cột sống

Trị liệu Thần kinh Cột sống (Chiropractic) là phương pháp điều trị bảo tồn, an toàn và lành tính được nhiều người lựa chọn cho các vấn đề cơ xương khớp. Với các thao tác nắn chỉnh đúng kỹ thuật, phương pháp này giúp điều chỉnh các sai lệch xương khớp về vị trí tự nhiên ban đầu, giải phóng sự chèn ép dây thần kinh (nguyên nhân gốc rễ gây đau). Nhờ đó, cơn đau cũng theo đó mà thuyên giảm dần và biến mất hẳn.

Làm sao để phòng ngừa đau đầu gối?

Để phòng ngừa đau ở đầu gối, bạn cần duy trì chế độ dinh dưỡng hợp lý, tập luyện thể thao đều đặn và xây dựng thói quen sinh hoạt lành mạnh. Cụ thể:

Bổ sung Canxi, Kali, Magie, Vitamin nhóm B, C, E…
Luôn có ý thức tập luyện thể dục, thể thao đều đặn, trước khi tập cần khởi động kỹ.
Nên đứng thẳng, tránh ngồi lâu hoặc nằm lâu, làm giảm áp lực đè ép lên sụn khớp.
Không nên vận động quá sức, ngừng ngay nếu cảm thấy đau ở đầu gối.
Mang giày phù hợp với kích cỡ bàn chân và cấu trúc cơ thể.
Tránh tăng cân quá mạnh, mất kiểm soát.
Sử dụng thực phẩm chức năng tăng cường độ dẻo dai cho khớp.

Khớp gối rất dễ bị tổn thương nếu vận động sai cách. Vì vậy, khi cơn đau tại vị trí đầu gối kéo dài hoặc gặp bất kỳ triệu chứng nào bất thường tại cơ quan này, người bệnh cần đi khám ngay để tìm ra nguyên nhân và chữa trị sớm.