Lịch sử ra đời của World Cup

Giải vô địch bóng đá thế giới (FIFA World Cup) là giải đấu bóng đá quốc tế do Liên đoàn bóng đá thế giới (FIFA) tổ chức 4 năm một lần cho các đội tuyển quốc gia thành viên. Giải lần đầu tiên được tổ chức vào năm 1930 và chỉ bị gián đoạn hai lần vào các năm 1942 và 1946 do Chiến tranh thế giới thứ hai.

Thể thức thi đấu hiện tại cho phép 32 đội bóng xuất sắc nhất tham dự vòng chung kết (kể từ năm 1998). Vòng loại được tổ chức trong khoảng thời gian 3 năm trước đó nhằm xác định các đội giành quyền vào chơi vòng chung kết cùng nước chủ nhà. World Cup là sự kiện thể thao thu hút sự quan tâm đông đảo nhất trên toàn thế giới.

FIFA cho biết đã có 906,6 triệu người theo dõi ít nhất một phút trận chung kết World Cup 2010 giữa Tây Ban Nha và Hà Lan qua truyền hình. Con số này tăng lên gần một tỷ người nếu tính cả số người xem trực tuyến và tại các khu vực công cộng.

Qua 20 lần tổ chức (tính đến năm 2014), đã có 8 quốc gia đứng lên bục đăng quang. Brazil là đội duy nhất tham dự đủ 20 vòng chung kết và hiện đang giữ kỷ lục 5 lần vô địch. Tiếp đó là Ý và Đức với 4 lần giành ngôi cao nhất. Argentina và Uruguay, đội vô địch giải đầu tiên, cùng có 2 danh hiệu. Các nhà vô địch khác là Anh, Pháp, Tây Ban Nha, mỗi đội một danh hiệu.

Đương kim vô địch thế giới là đội tuyển Đức sau khi giành chiến thắng trước Argentina với tỉ số 1–0 trong hiệp phụ ở trận chung kết World Cup 2014.

FIFA đã chấp nhận tăng số đội lên thành 48 đội từ World Cup 2026. Đây là lần đầu tiên kể từ năm 1998, FIFA tăng số đội tham dự World Cup.

Lịch sử ra đời

Ý tưởng tập hợp những đội bóng mạnh nhất của các quốc gia trong một trận cầu tranh chức vô địch thế giới bắt nguồn từ thập niên 1920, do một nhóm các nhà quản lý bóng đá Pháp, đứng đầu là Jules Rimet, đề xướng.

Nghị quyết việc tiến hành đều đặn Giải vô địch bóng đá thế giới được Đại hội FIFA họp tại Amsterdam thông qua năm 1928. Trong thời kỳ này, bóng đá nhà nghề đã có quy mô rộng lớn, song những cuộc đấu ở Thế vận hội chỉ cho phép các cầu thủ nghiệp dư tham gia nên không đáp ứng được đầy đủ yêu cầu của giới bóng đá.

Tên gọi chính thức của giải đã có vài lần thay đổi: thoạt đầu là "Cúp thế giới" (World Cup), sau đó là "Cúp Jules Rimet", rồi "Giải vô địch bóng đá thế giới - Cup Jules Rimet" và cuối cùng là "FIFA World Cup".

Giải đấu đầu tiên chính thức được tổ chức tại Uruguay vào năm 1930 với sự tham dự của 13 đội tuyển. Chiếc cúp vàng đầu tiên mang tên "Jules Rimet" đã thuộc về đội chủ nhà.

World Cup diễn ra đều đặn 4 năm một lần, trừ hai kỳ bị hủy bỏ vào các năm 1942 và 1946 vì ảnh hưởng của Chiến tranh thế giới thứ hai.

Trong thập niên 1950, giải đấu nhanh chóng tái khẳng định vị trí và tiếp tục duy trì thế độc tôn là sự kiện thể thao lớn nhất trong thời hiện đại, được tổ chức luân phiên ở các nước châu Âu và châu Mỹ. Mãi đến World Cup 2002, Hàn Quốc và Nhật Bản mới được chọn đăng cai, đánh dấu bước đột phá đầu tiên. Năm 2010, lần đầu tiên FIFA đưa giải đấu đến châu Phi, với Nam Phi là quốc gia đăng cai.

Cúp

Từ năm 1970 trở về trước, đội vô địch thế giới được trao "cúp vàng" mà trong các văn kiện chính thức của FIFA gọi là "vật phẩm nghệ thuật". Đó là bức tượng nhỏ hình "Nữ thần chiến thắng Nike" (theo thần thoại Hy Lạp) mà trong giới bóng đá thường gọi là tượng "Nữ thần vàng". Theo đơn đặt hàng của FIFA, chiếc tượng này được hoàn thành năm 1928 do người thợ kim hoàn ở Paris tên Abel Lafleur đúc bằng vàng thật, nặng 1,8 kg (với chiếc đế bằng đá hoa cương nặng chừng 4 kg), trị giá 10.000 USD.

Trước giải thế giới năm 1970, FIFA giữ "Cúp vàng" theo điều lệ quy định để trao cho liên đoàn bóng đá quốc gia của nước có đội vô địch, sau đó đội này phải trả lại cho FIFA trước khi tiến hành vòng chung kết giải lần sau.

Năm 1970, sau 3 lần vô địch, đội Brazil đã được trao tặng vĩnh viễn "Nữ thần vàng". Sau đó, FIFA đặt làm chiếc cúp mới lấy tên là Cúp thế giới FIFA. Chiếc cúp này là cúp luân lưu, không đội bóng nào có thể đoạt vĩnh viễn. Những đội bóng chiến thắng sẽ được trao tặng chiếc cúp mẫu thu nhỏ để làm kỷ niệm cùng với việc được giữ chiếc cúp chính thức trong thời gian giữa hai giải vô địch bóng đá thế giới.

Chiếc cúp mới được đúc bằng vàng thật do nghệ sĩ người Ý Silvio Gazzaniga sáng tác, cao 36,5 cm, nặng 6,175 kg, trị giá 20.000 USD. Cúp này do người thợ kim hoàn Stabilimento Artistico Bertoni ở thành phố Milano đúc. Chiếc cúp mang hình hai thanh niên với bốn cánh tay giơ cao đỡ lấy quả Địa Cầu. Phần kim loại hiện nay là 4,9 kg vàng nguyên khối 18 carat và có hai lớp đá malachit.