Ikpa Okikpa Nkween̄mkpọ Ugwem Mè Ikwaan̄ Kiji Kubọk Ebi Eyi Karais

ONYAN̄ ONAAN̄GE 5-11

INU UNYE OTU EWE OKUP ME USEM AWAJI | EBI UBỌỌN̄ EYI ADASI 9-10

“Tọn̄ Jioba Mije Iriọọn̄-Inu Kan̄”

w99 7/1 30 ¶6

Isisi Ikpo Eyi Osibi Oruru

Mgbọ ogwu ubọọn̄ enenwaan̄ Sieba omun̄be Solomọn, ibebene ikisa “uyọt uyọt idodo iroon̄ Solomọn ikpọ.” (Ebi Ubọọn̄ Eyi Adasi 10:1) Usem Iburu esabe irọ mkpọ me ere yi mokọt isibi “urọk.” Ire, eyi ikasibi ibe ke ogwu ubọọn̄ enenwaan̄ ya ikpọkpọk ikido Solomọn idodo ikakaan̄ge ibot. Ikeya si, misa usem Iburu yaage irọ mkpọ me ikpa Okwa Itọn̄ 49:4, me isasa ikpa idodo echi okukup ufiak ofolek ijo, mkpa, melek unyan̄a. Mokọt ire ibe ke ogwu ubọọn̄ enenwaan̄ Sieba ikigọọk Solomọn ikpa udọk udọk usem echi oborọ ufuna ọmọ iriọọn̄ ubọk Solomọn osabe iriọọn̄ inu ire. Baibul ibe ke “itutumu otutuuk ikọ, mè ido otutuuk idodo òkup ọmọ me ejit isan̄a kpai.” Solomọn si “ofọfọọk otutuuk idodo kan̄ isan̄a. Kpunu inu geege òyọyọt ogwu ubọọn̄ me lek ikpakpa iwele inyi” ogọt.—Ebi Ubọọn̄ Eyi Adasi 10:2b, 3.

w99 11/1 20 ¶6

Esichili Ubọk Inyi Inu

Inu ogwu ubọọn̄ enenwaan̄ ya onọbe ike ọmọ chieen̄ enenen, ifọfọọk ibe “Kpọ uga ubelejit òkup inyi ebi ikwaan̄ kwun̄ chi ebi ìkisi ikwaan̄ me isi kwun̄ mgbọ geelek, mè ikinọ iriọọn̄-inu kwun̄!” (Ebi Ubọọn̄ Eyi Adasi 10:4-8) Ubọk geelek ibe ke mkpọ ubọọn̄ owa, ọmọ ikabe ubelejit ikup inyi ebi usun̄ kè Solomọn mije ema ekinwọọn̄ mkpọ ubọọn̄. Kpan̄asi ikeya, ibe ke ebi usun̄ kè Solomọn ire ebi egbanabe mije ibe ke ema ekigban̄ iriọọn̄-inu Awaji onyibe Solomọn mgbọ geelek. Ogwu ubọọn̄ enenwaan̄ Sieba ichubọk ire ata akpat ukot isa inyi ebi eyi Jioba me chereyi, ebi ikikaan̄ iriọọn̄-inu inan̄a me ubọk Ogwu Orom me lek kan̄ melek Gwun̄ kan̄ Jisọs Karais!

w99 7/1 30-31

Isisi Ikpọ Eyi Osibi Oruru

Eyi ogwu enenwaan̄ Sieba omun̄be otutuuk iriọọn̄-inu melek mkpọ ubọọn̄ Solomọn okaan̄be, ike ogọt chieen̄ enenen, “ìkayaka ìkọt ìsan̄a amọn.” (Ebi Ubọọn̄ Eyi Adasi 10:4, 5) Usini ebi ene ebe ke usem ya isibi ibe ke ogwu ubọọn̄ enenwaan̄ ya “ikayaka ikifuuk efuuk.” Ene ge ogwu okween̄ mkpọ ofolek ibe ke ogwu enenwaan̄ Sieba ya igagak iweek! Ubọk geelek isabe ire, inu ogwu ubọọn̄ enenwaan̄ ya omun̄be mè inọ ike ogọt chieen̄ enenen. Ọmọ ibe ke ebi usun̄ kè Solomọn mekaan̄ ubelejit mije ibe ke ema ekigban̄ usem iriọọn̄-inu eyi ogwu ubọọn̄ okitumu, itọn̄ si Jioba me itoto Solomọn̄ me inyọn̄ ogboon̄ ubọọn̄. Ogwu ubọọn̄ enenwaan̄ ya onyinyi ogwu ubọọn̄ Solomọn uche onyenye otu ewe enenen. Otu ewe alata araran̄ gaalek me otu ifuk ikpoko chereyi, iwa iso akọp obop dọla ini ($40,000,000). Solomọn onyinyi si ogwu ubọọn̄ enenwaan̄ ya mkpọ, inyi ogọt “otutuuk inu geelek îweekbe, ike îdobe.”—Ebi Ubọọn̄ Eyi Adasi 10:6-13.

Week Inu Unye Otu Ewe Okup Me Usem Awaji

w08 11/1 22 ¶4-6

Ire Oriọọn̄ Ni?

Otu ifuk alata araran̄ okukup ke Ogwu Ubọọn̄ Solomọn okaan̄?

Baibul ibe ke Iram, ogwu ubọon̄ Taya iria obop kilo alata araran̄ ini mè iyaka ire alata araran̄ ololobo iso akọp akpa cement jeeta ijet Solomon, ogwu ubọọn̄ enenwaan̄ Sieba inyi ọmọ si otu ifuk alata araran̄ owa ikeya, ebi ikwaan̄ uji ile kè Solomọn si misa mkpọ oraraka akọp mè obop kilo alata araran̄ ini ika ijet Solomọn, mè iyaka ire alata araran̄ ololobo iraka efit akpa cement ita. Baibul ibe ke “acha geelek, Solomọn ìkibọkọ akọp obop kilo alata araran̄ ita,” mè iyaka ire alata araran̄ ololobo iraka efit akpa cement go. (Ebi Ubọọn̄ Eyi Adasi 9:14, 28; 10:10, 14) Ire ifet ibe echieek eyi ni? Me ukot ikaan̄, alata araran̄ okikup me uwu ogwu ubọọn̄ ikiwawa ire?

Inu egebe me lek ewuuk ge me ukot ikaan̄, eyi ebi ikwekween̄ mkpọ ofolek etumube ibe ke igbe inu etoon̄be ejit me lek, itumu ibe ke Fero Thutmose III ogwu ubọọn̄ Ijipit (second millennium B.C.E.) isa mkpọ oboso akọp mè obop atala araran̄ ita mè okpọkọ inu me uwu mbuban okup me Amun-Ra me Karnak mè iyaka ire alata araran̄ ololobo iso inu obet lek efit akpa cement iba mè akọp jaaba. Me òso ukot jeeta sabum iman kè Karais (eighth century B.C.E), Tiglath-pileser III Ogwu Ubọọn̄ Asiria, ibọkọ mkpọ oraraka obop kilo alata araran̄ ini mè iyaka ire alata araran̄ ololobo iso akọp akpa cement jeeta kubọk otitip me ama Taya, ikeya si ke Sargon II oche otu ifuk alata araran̄ okup ikeya kubok ngwugwa inyi awaji ebi Babilọn. Ebe ke Philip II Ogwu Ubọọn̄ Mesidonia (359-336 B.C.E.) ikirọkọ mkpọ oboraka akọp obop kilo alata araran̄ iba mè jeeta me acha geelek mè iyaka ire alata araran̄ ololobo iso efit akpa cement go mè akọp gweregwen, me ere ekirọkọ alata araran̄ me Pangaeum okup me Thrace.

Mgbọ Alexender the Great gwun̄ kè Filip (336-323 B.C.E.) obọkọbe Susa ama ebi Pesia, ibọkọ mkpọ oboso efie kilo alata araran̄ ge, efit ge mè akọp jeeta mè iyaka ire, alata araran̄ ololobo iso akọp obop akpa cement iba mè ita mè efit gweregwen (1,180 tons), mè ibọkọ si mkpọ oboso efie kilo alata araran̄ jaaba mè iyaka ire alata araran̄ ololobo iso efit akpa cement ge mè akọp ini (7,000 tons) me otutuuk ido Pesia. Eya orọ, ire esa itọ me lek mfufuk chi, mkpọ Baibul okpabe ofolek alata araran̄ Ogwu Ubọọn̄ Solomọn okaan̄be ichubọk itat.

ONYAN̄ ONAAN̄GE 12-18

INU UNYE OTU EWE OKUP ME USEM AWAJI | EBI UBỌỌN̄ EYI ADASI 11-12

“Sa Iriọọn̄-Inu Gobo Ogwu Obobat Mè Iyaka Ire Ido”

w18.07 18 ¶7

“Ebi Owa Ekup Me Agan̄ Jioba?”

7 Eji mekọt ikween̄ ogbogbo mkpọ inan̄a me lek akpat ukot ogwu Ubọọn̄ Solomọn. Me mgbọ ikupbe ijija, Solomọn ikibeek mban kè Jioba. Awaji inyi ogọt iriọọn̄-inu omimin mè itap ogọt ikwaan̄ inanama ikpele uwu mbuban me Jeruselem me ubọk. Ire, Solomọn ichep unene kan̄ melek Jioba. (1 Ubọọn̄ 3:12; 11:1, 2) Ikan Awaji ikeke ikeme ogwu ubọọn̄ Ijeren ikakaan̄ “ogbogbo nwa, inyi ejit kan̄ ikanan̄a me lek [Jioba NW ].” (Ikan 17:17) Solomọn ikasun̄ ikan ya, ike mgbọ ojebe, ikakaan̄ efit nwa jaaba. Ọmọ isa si efit ebi ugan ita kan̄ inu me uwu kan̄. (1 Ubọọn̄ 11:3) Owuwa me lek ebi nwa kan̄ kpere ebi Ijeren, ema ekitọbọ ebum inyi ataak ataak awaji. Ọmọ orọ, Solomọn ikasun̄ si ikan Awaji onyibe ibe mè ekado ebibaan̄ ebi ofifi ido me lek nwa.—Ikan 7:3, 4.

w19.01 15 ¶6

Ike Owa Ke Obokọt Ibem Ejit Kwun̄?

6 Setan ikiweek ibe eji ekup kubọk kan̄—ogwu okpaka ibot ojijit ntọ-ubọk Jioba mije olilọk lek kan̄. Setan ikpokọt itet eji me ubọk unye ibe ekekeek mè ekerọ mkpọ ike ọmọ okebirọ. Ọmọ orọ, ikisa ofifi ofifi oniin̄ irọ eyi. Kubọk inu njeen̄, ọmọ ifiat ejit ebi iluluk ikana eji. (Jọn Eyi Adasi 5:19) Ikiweek ibe eji ekefiat mgbọ kiji me lek kiban̄, ikerere ibe ke eji miriọọn̄ ibe ke ijo otu ogbo ‘mofiat’ ike eji ekikeek mè ikirọ mkpọ. (1 Kọr 15:33; ftn.) Ifiọk ya itet mun̄ me lek Ogwu Ubọọn̄ Solomọn. Solomọn ido owuwa ebibaan̄ ebi ikiriaak ataak awaji, ike mgbọ ojebe, ema “egwugwu ejit kan̄ ikom” mè irọ ufuna ‘ejit kan̄ inan̄a me lek Jioba ususuk ususuk.’—1 Ubọọn̄ 11:3; ftn.

w18.07 19 ¶9

“Ebi Owa Ekup Me Agan̄ Jioba?”

9 Ire, Jioba ikakikpọ chieen̄ ilọ me lek nrọ-nlọ. Baibul itumu ibe: “[Jioba NW ] onanaan̄ ejit inyi Solomọn, mije îsan̄abe ejit isan̄a me lek [Jioba NW ], Awaji ebi Ijeren, ogwu òsisibi ichichini melek kan̄ mgbọ iba, mè itaba ọmọ ubọk me utọn̄ ofolek inu yi, ibe ikatọbọ ebum ìnyi ofifi awaji geege. Ire, Solomọn ìkarọ ida [Jioba NW ].” Sa me ikeya, Awaji ojijit Solomọn itele. Bọn owot iman kè Solomọn, ebi inikpulu me irek kan̄ kpeyaka ikpulu otutuuk ebi Ijeren, ema mibọkọ owuwa ujaralek me owuwa acha si.—1 Ubọọn̄ 11:9-13.

Week Inu Unye Otu Ewe Okup Me Usem Awaji

w18.06 14 ¶1-4

Ke Okaan̄ Nnwọn-Isi Awaji

Mije ebi Ijeren efieekbe inan̄a me lek Reyobuwam, Reyobuwam otititiin̄ ebi akọn̄ kan̄ ibosi itim akọn̄ me lek kiban̄. Ire, Jioba osasa ogwu nriran Semaya itumu inyi ogọt ibe: “Ikalululuk ìsi ìtim akọn̄ me lek ebi ngwan̄ kinyi, ebi Ijeren. Ìgwu ìkom! Ogwu ikaan̄ uwu kan̄, ifo! Mije, otutuuk inu chi òkimọnọ irek ìnan̄a me ubọk n̄a.”—1 Ubọọn̄ 12:21-24.

Ire Awaji ibe mè ema ekasi akọn̄ ni? Keek nu ubọk eya mokọtbe isa iyọt me lek Reyobuwam ire! Ike owa ke ebi ene ebemun̄ ogwu ubọọn̄ yi, ogwu otutumu ibe ke ọmọ mosa “eferen̄” isulu ebi ikekeke ikeme ọmọ osusut, ire, ikayaka ikọt irọ ema inu geege? (Kpọ si Mfufuk Eyi Òso Iba 13:7.) Ogwu ubọọn̄ ya melek ebi akọn̄ kan̄ “egbagban̄ utọn̄ me lek ikọ [Jioba NW ], mè igwu ikom ifon, ike [Jioba NW ] onyibe ida.”

Keke ke eyi ojeen̄ eji ni? Inwọn ibe eji ekesiki ibot enyi Awaji, ikerere ibe ke eyi mokọt irọ inyi ebi ene ekes

Tin liên quan